
Giới thiệu
Giữ cổ nhạc trên không gian số, để người trẻ dễ dàng chạm tới.
DC2T là dự án của Hà Nhật Bảo và Nguyễn Tấn Đức. Chúng tôi muốn đờn ca tài tử có thêm một cánh cửa trên mạng: nơi ai cũng nghe được, thử được, và tò mò tìm về bản gốc.
Vì sao có DC2T
Đờn ca tài tử đã được UNESCO ghi danh, nhưng với nhiều người trẻ nó vẫn là thứ nhạc của ông bà: nghe quen tai mà không biết bắt đầu từ đâu. Bài bản thì dài, hơi điệu thì nhiều, còn muốn học cho tới nơi phải theo thầy nhiều năm.
Trong khi đó, tư liệu nằm rải rác. Nhiều bản thu quý còn trong băng cát-xét, trong điện thoại của các câu lạc bộ, trong tủ của từng gia đình, và có thể mất đi bất cứ lúc nào.
DC2T thử một lối khác: đưa tiếng đờn lên mạng theo cách người trẻ vẫn chơi với âm nhạc hằng ngày. Bạn chọn một hơi điệu, tả điều mình muốn nghe, và có ngay một bản hòa tấu để nghe, để chia sẻ. Chúng tôi mong từ sự tò mò ấy, bạn sẽ tìm nghe một bản Nam Ai hay Tứ Đại Oán do chính nghệ nhân đờn.

Ba việc chúng tôi làm
Lưu giữ
Gom các bản thu đờn ca tài tử về một nơi, ghi rõ bài bản, hơi điệu, người đờn và nơi thu, để tư liệu không thất lạc theo năm tháng. Bộ tư liệu đầu tiên là các bản hòa tấu hai mươi bản tổ.
Mở lối cho người trẻ
Cho bạn tự tay tạo một bản hòa tấu trong chừng một phút, pha với lo-fi, jazz hay nhạc điện tử nếu muốn, rồi từ đó tìm nghe tiếng đờn thật. Trang 20 bản tổ được viết ngắn gọn để người chưa biết gì cũng đọc được.
Cùng làm
Mời nghệ nhân, câu lạc bộ và các gia đình gửi bản thu, để kho tư liệu dày thêm và mô hình đờn đúng chất hơn. Mỗi bản gửi về đều được nghe lại trước khi đưa vào kho, và người gửi có thể yêu cầu gỡ bất cứ lúc nào.
Mô hình học đờn như thế nào
Trang này dùng DC2T, mô hình tạo nhạc do chính chúng tôi xây dựng trong đề tài nghiên cứu ứng dụng học sâu để bảo tồn và phát triển đờn ca tài tử. Mã nguồn và tài liệu hướng dẫn được công bố công khai. DC2T dựng trên hai công trình mã nguồn mở: mô hình ngôn ngữ Qwen 2.5 và bộ mã hóa âm thanh MuCodec.
DC2T học đờn bằng cách nghe. Mỗi bản thu được đổi thành một chuỗi ký hiệu âm thanh, hai mươi lăm khung cho mỗi giây nhạc. Mô hình ngôn ngữ, loại vẫn dùng để viết chữ, được dạy đoán ký hiệu kế tiếp: ban đầu chỉ nghe nhạc, sau đó học thêm lời mô tả đi cùng từng bản. Nhờ vậy nó dần nối được câu chữ bạn gõ với tiếng đờn.
Nhạc tài tử phần lớn là ngẫu hứng, không chia phiên khúc, điệp khúc như ca khúc. Vì thế trước khi đờn, DC2T tự viết một dàn ý: nhịp độ, độ dài, tâm trạng, nhạc cụ, và ba phần mở đầu, thân bài, kết. Xong dàn ý nó mới viết tiếng đờn cho từng phần, rồi một bộ giải mã đổi chuỗi ký hiệu ấy thành âm thanh.
Nhạc do máy tạo ra chưa thể sánh với ngón đờn của nghệ nhân. Chúng tôi xem nó là một lời mời, không phải sự thay thế. Càng có thêm bản thu tốt, mô hình càng có cái để học.
Xem mã nguồn và tài liệu DC2T trên GitHubNgười thực hiện


Muốn trao đổi hoặc hợp tác?
Viết cho chúng tôi, hoặc gửi bản thu ở trang đóng góp.